Tiếp xúc với bệnh nhân và khám lâm sàng (Tiếp )

Tiếp xúc với bệnh nhân và khám lâm sàng

Khám ngoài miệng

Việc khám ngoài miệng giúp đánh giá thẩm mỹ khuôn mặt của người mất răng, đồng thời phát hiện có sự biến dạng hay bất đối xứng của khuôn mặt. Việc khám cũng giúp bác sĩ biết mức độ há miệng và tìm ra các bệnh lý liên quan đến động học của hàm dưới

Khuôn mặt

Nhìn nghiêng ở tư thế nghỉ, vẻ mặt của người mất răng toàn bộ có mũi và cằm nhô rõ do hệ cơ má xẹp đi và môi thụt vào vì xương ổ (nhìn nghiêng) cũng bị lùi vào. Sự giảm tầng dưới mặt cùng với sự trượt hàm dưới ra trước càng làm rõ hình ảnh này (Hình 1)

Hình 1: Mũi và môi nhìn nghiêng

a. Hình nhìn ngiêng của một bệnh nhân mất răng không mang hàm

b. Hình nhìn nghiêng của một bệnh nhân còn răng

Da bệnh nhân nhợt nhạt, mỏng, có nhiều nếp nhăn và nếp gấp. Khi mặt cử động, sự thiếu sự nâng đỡ của xương ổ và răng cho hệ cơ mặt, làm biến đổi những vận động trong khi thực hiện những chức năng khác nhau. Do đó, càn tạo lại sự nâng đỡ răng để giải quyết những khiếm khuyết này. Nếu có sự phục hình toàn hàm, có thể đánh giá được kích thước dọc bình thường, thấp hay cao, biết được vị trí của các răng trước trong hình ảnh nhìn nghiêng của môi.

Bác sĩ phải thử hình dung hàm giả nên như thế nào để được mang vào miệng, sẽ tạo cho bệnh nhân có hình ảnh khuôn mặt phù hợp nhất. Đó là sự đánh giá đơn thuần về thẩm mỹ và chủ quan của bác sĩ, là thành quả của kinh nghiệm dựa trên việc quan sát một lượng lớn các khuôn mặt và hàm giả.

Sự há miệng

Độ há miệng phụ thuộc vào kích thước của miệng và động học của khớp thái dương -hàm.

* Miệng

Khi miệng rộng, không gặp khó khăn trong các giai đoạn điều trị khác nhau cũng như gắn hàm. Nếu miệng nhỏ thì hoàn toàn khác.

 * Khớp thái dương -hàm

Trong suốt cuộc sống, khớp thái dương- hàm chịu những biến đổi do sự tái cấu trúc gây ra bởi những lực cơ học mà khớp phải gánh chịu. khi các lực vượt quá khả năng tái cấu trúc hay khải năng thích nghi của khớp, sự thăng bằng giữa hình thể và chức năng không còn nữa; bệnh lý có thể phát sinh và tiến triển theo hướng thoái hóa. Bệnh được phát hiện bằng cách khám mức độ há miệng, phân tích các quỹ đạo hàm dưới, nghe và sờ nắn các khớp.

- Biên độ của vận động há miệng

Những chức năng khác nhau của hàm dưới chỉ biểu hiện qua vận động. Mất răng không làm mất những chức năng chủ yếu nhưng làm rối loạn trầm trọng những cơ quan mà răng đã từng hoạt động với chúng. Sự mất hướng dẫn khớp cắn và sự tái lập hướng dẫn khớp cắn này bằng một phục hình toàn hàm đòi hỏi có một sự thích nghi cơ thần kinh. Do mất các cảm thụ quan nha chu, các cảm thụ quan ở tại các gân cơ và bao khớp sẽ thay thế các cơ quan biến mất. Tuổi càng cao các hoạt động cơ-điện càng giảm.

Kết quả là tạo nhiều sức căng tại các khớp thái dương- hàm, các khớp này bị căng mạnh và thường xuyên. Từ vị trí nghỉ, thường khó xác định và tùy thuộc nhiều vào sự thay đổi tư thế và sự căng cơ- thần kinh; hàm dưới có thể thực hiện những di chuyển giới hạn trong mặt phẳng dọc và ngang. Những thay đổi ở khớp cắn, ở xương hay ở cơ do ảnh hưởng của tuổi tác đều gây ra những thay đổi trầm trọng ở khớp. Điều này giải thích tại sao người già thường bị hội chứng đau - loạn năng bộ máy nhai, cụm từ này bao gồm những rối loạn chức năng, những cơn đau tại chỗ hay lan tỏa, vận động hàm bị hạn chế hay lệch, mất sức nhai hay cảm giác mỏi, tiếng kêu rắc rắc, bán trật khớp, khóa khớp, tất cả các yếu tố này có thể làm biến đổi biên độ các vận động.

 - Quỹ đạo hàm dưới

Mặc dù có một số rối loạn, bệnh nhân mất cân bằng toàn bộ có mang hàm có động học hàm dưới "bình thường". Tuy nhiên, ở người mất răng không mang hàm, mô của khớp bị phá hủy, dần dần gây nên sự thoái hóa mọi thành phần khớp và sự không phối hợp các bề mặt trượt. Khi ấy, động học hàm dưới có thể bị thay đổi rất nhiều và có thể kèm theo đau và hạn chế cử động . Vì vậy, hàm dưới vận động dễ dạng là một biểu thị rất tốt về tình trạng lành mạnh của khớp thái dương- hàm và các cơ điều khiển. Đường vẽ thẳng trong mặt phẳng dọc giữa biểu hiện chức năng bình thường. Đường vẽ hình lưỡi lê lệch sang bên biểu hiện sự bất đối xứng sự giãn khớp gây dễ bị bán trật khớp đĩa khớp (hình 2).

Hình 2: Khám sự há miệng 

a: Đường há thẳng    b: đường há hình lưỡi lê

c: đường ngậm hình lưỡi lê  d: vận động thất thường

Để nghiên cứu chức năng của khớp, bằng câu hỏi được sử dụng để phát hiện những biểu hiện bệnh lý. Hoàn tất việc thăm khám bằng cách sờ nắn cùng trướcc gờ bình tai và các cơ chịu trách nhiệm cho tư thế tĩnh và động của hàm dưới. Trương lực và thể tích khối cơ cho biết khả năng nhai.

Tin cùng chuyên mục